ผู้ไร้หรือเสมือนไร้ความสามารถคืออะไร

คนไร้ความสามารถ โดยทั่วไปแล้ว ถ้าใครที่ได้ยินคำนี้ต่างล้วนก็ต้องนึกถึงบุคคลที่กระทำสิ่งใดไม่สำเร็จ พบเจอแต่ความล้มเหลว หรือไม่แม้แต่จะกระทำการสิ่งใดเป็น แต่หากพูดถึงคนไร้ความสามารถที่บัญญัติไว้ตามกฎหมายแล้วนั้น จะให้ความหมายถึง ผู้ที่ไม่สามารถแม้แต่การช่วยเหลือตนเองเฉกเช่นคนปกติทำกันได้ หรืออาจไร้ความสามารถในการดำเนินกิจวัตรประจำวันไปโดยสิ้นเชิง โดยคนเหล่านี้ศาลจะตัดสินให้เป็นคนไร้ความสามารถ เพื่อให้ได้รับสิทธิ์ที่ถูกต้องเหมาะสมหรือป้องกันปัญหาที่อาจตามมา ทำร้ายบุคคลเหล่านั้นได้นั่นเอง

คนไร้ความสามารถคืออะไร

คนไร้ความสามารถคือ บุคคลที่ขาดความรับผิดชอบหรือความรู้สึกอย่างรุนแรง โดยถูกศาลสั่งให้กลายเป็นบุคคลไร้ความสามารถ โดยอาจมีสาเหตุมาจากอาการป่วย หรือเป็นโรคเกี่ยวกับสมอง เช่น โรคเส้นเลือดในสมองตีบ โรคสมองฝ่อ โรคสมองพิการ โรคชรา จิตไม่ปกติ หรือโรคใดก็ตามที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ โดยบุคคลนั้นไม่สามารถประกอบอาชีพ ทำการงาน หรือแม้แต่ช่วยเหลือตนเองได้ ซึ่งต้องมีผู้อนุบาลดูแลอยู่ตลอด ตาม ป.พ.พ.มาตรา 28 ซึ่งผู้อนุบาลต้องเป็นผู้กระทำแทนทั้งหมด แต่บางนิติกรรมต้องได้รับอนุญาตจากศาลก่อน ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1574 โดยผู้ดูแลจะเป็น คู่สมรส บิดา มารดาหรือ บุตร ตามที่ศาลแต่งตั้งให้
บุคคลเสมือนไร้ความสามารถ

บุคคลเสมือนไร้ความสามารถที่ถูกศาลสั่งจะมีลักษณะดังต่อไปนี้

  1. มีจิตผิดปกติ ฟั่นเฟือน ไม่เหมือนบุคคลปกติ เช่น สมองพิการ แต่ป่วยไม่ถึงขั้นวิกลจริต
  2. มีร่างกายพิการซึ่งส่งผลต่อการดำเนินชีวิต เช่น ตาบอด เป็นใบ้ หูหนวก แขนขาด ขาขาด เป็นอัมพาต โดยอาจเป็นมาโดยกำเนิด หรือเกิดภายหลังเนื่องจากสาเหตุต่าง ๆ เช่น ประสบอุบัติเหตุ ป่วยเป็นโรคภัยไข้เจ็บจนต้องตัดอวัยวะ หรือ ชราภาพ
  3. ติดสารเสพติด ฝิ่น เฮโรอีน รวมถึงเครื่องดื่มสุรามึนเมา เมาตลอดเวลาไม่สามารถควบคุมสติกลับมาในสภาพเดิมได้ จนไม่สามารถจัดทำการงานด้วยตนเองตามลำพัง หรือหากเป็นเจ้าของกิจการก็ไม่สามารถบริหารจัดการได้ จนต้องสูญเสียทรัพย์สิน หรือ ล้มละลาย
  4. ประพฤติตัวสุรุ่ยสุร่ายเสเพลเป็นประจำ และนำมาสู่การใช้จ่ายเงินเกินฐานะความจำเป็น ซึ่งไม่เพียงพอต่อรายได้ที่หาได้ หรืออาจไม่มีเลย ส่งผลให้ทรัพย์สมบัติร่อยหรอจนต้องหมดตัว
    โดยบุคคลเหล่านี้ ต้องอยู่ภายใต้การคุ้มครองดูและของผู้พิทักษ์ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 32 ซึ่งคู่สมรสจะต้องเป็นผู้ดูแลจัดการอนุบาลให้ แต่ในกรณีที่คู่สมรส เสียชีวิต บุพการี พี่น้อง ญาติ บุตร หรือผู้ที่ศาลเห็นควรเป็นผู้ดูแล ซึ่งในกรณีที่บุคคลไร้ความสามารถนั้น ไม่มีครอบครัวเครือญาติเลยแม้แต่บุตรบุญธรรม พนักงานอัยการสามารถใช้สิทธิร้องขอเป็นผู้ดูแลแทนได้