คนสาบสูญคืออะไร?

มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความซับซ้อนทางด้านความคิด รวมถึงมีความอิสระอยู่ในตัวเอง ถึงแม้ว่าอาจจะมีที่อยู่เป็นหลักเป็นแหล่ง ก็อาจมีเหตุผลให้ออกเดินทางจากภูมิลำเนา ไปยังสถานที่ห่างไกล เช่นการไปทำงานต่างจังหวัด หรือทำงานในต่างประเทศ แต่ด้วยความทันสมัยของเทคโนโลยีในปัจจุบัน แม้จะอยู่ห่างไกลกันก็ยังสามารถติดต่อสื่อสารหากันได้

แต่บางครั้งมันก็ไม่แน่นอนเสมอไปเพราะอาจมีเหตุบางประการที่ทำให้ขาดการติดต่อเช่น บุคคลคนนั้นจงใจหรือไม่ได้ตั้งใจอันส่งผลให้ขาดการติดต่อไปเอง คนคนนั้นประสบอุบัติเหตุ หรืออาจถูกปองร้าย เช่น ถูกจับไปค้าแรงงาน ถูกกักขังหน่วงเหนี่ยว แต่ไม่ว่าจะด้วยเหตุใดก็ตาม หากมีใครที่ออกจากภูมิลำเนาและขาดการติดต่อไปเป็นระยะเวลานาน จะถือว่าเขาได้กลายเป็นบุคคลสาบสูญในทันที

คนสาบสูญคืออะไร

คนที่หายหรือไปจากภูมิลำเนาโดยอยู่ในสภาพขาดการติดต่อ ไม่มีใครทราบแน่ชัดว่ามีสภาพความเป็นอยู่อย่างไร ไปจนถึงยังมีชีวิตอยู่หรือไม่ นานเป็นระยะเวลา 5 ปีเต็ม และในกรณีพิเศษ (ไปรบในสงคราม ยานพาหนะอับปางหรือถูกทำลาย หรือหลังจากมีเหตุอันตรายเกิดขึ้น) จะลดระยะเวลาสั้นลงมาเหลือ 2 ปี

โดยเมื่อศาลมีคำสั่งให้บุคคลเหล่านั้นกลายเป็นบุคคลสาบสูญแล้ว จะถือว่าผู้นั้นถึงแก่ความตาย และส่งผลให้ทายาทได้รับมรดกของคนสาบสูญในทันที รวมไปถึงเป็นเหตุให้คู่สมรสหย่าได้ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 (5)

ผลของคำสั่งศาล

  1. หลังคำสั่งศาลจะถือว่าบุคคลนั้นถึงแก่ความตายแล้ว เมื่อครบกำหนด 5 ปี หรือ 2 ปี นับแต่วันที่หายไป ตามเงื่อนไขแต่ละกรณี
  2. แม้จะตัดสินว่าตายแล้วแต่กฎหมายก็ยังถือเป็นการสันนิษฐาน อย่างไรก็ตามสิทธิหน้าที่ของบุคคลนั้นย่อมระงับลง ทรัพย์สินที่มีจะกลายเป็นมรดก และตกแก่ทายาททันที
  3. ในกรณีที่ภายหลังพิสูจน์ได้ว่าคนที่สาบสูญนั้น ยังคงมีชีวิตอยู่และปรากฎตัวขึ้น หรือตรวจสอบพบว่าตายในเวลาอื่นผิดไปจากเวลาที่กฎหมายกำหนดสันนิษฐานไว้ ตัวคนสาบสูญ หรือผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย หรือพนักงานอัยการ สามารถร้องขอให้ศาลเพิกถอนคำสั่งได้

หมายเหตุ

การถอนคำสั่ง จะไม่กระทบกระเทือนถึงความสมบูรณ์แห่งการทั้งหลาย อันได้ทำไปโดยสุจริตในระหว่างเวลาตั้งแต่ศาลมีคำสั่งให้เป็นคนสาบสูญ จนถึงเวลาถอนคำสั่งนั้น และในกรณีที่ผู้ใดได้ทรัพย์สิน หรือมรดกจากการที่ศาลสั่งให้บุคคลผู้เป็นเจ้าของเป็นคนสาบสูญ ผู้ได้รับผลประโยชน์นั้น จะต้องเสียสิทธิของตนไปในทันที เนื่องจากศาลสามารถสั่งถอนคำสั่งให้บุคคลนั้นเป็นคนสาบสูญ ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยลาภอันมิควรได้มาใช้บังคับโดยอนุโลม