รัฐ หมายถึงอะไร ?

คำว่า รัฐ เป็นอีกหนึ่งคำที่เรามักจะได้ยินบ่อย ๆ และมักจะปรากฏอยู่เสมออยู่รอบตัวเรา ไม่ว่าจะเป็นคำว่า รัฐบาล รัฐธรรมนูญ รัฐมนตรี รัฐสภา รัฐวิสาหกิจ ทรัพย์สินของรัฐ พื้นที่ของรัฐ เขตของรัฐ และอีกมากมายที่ถูกนำมาใช้ในสถานที่และเวลาที่เหมาะสม โดยคำว่า รัฐ นับเป็นคำที่มีความหมายค่อนข้างกว้าง ซึ่งสามารถแปลความหมายได้หลากหลายข้อดังต่อไปนี้

ความหมายของ รัฐ

  1. หมายถึง กลไกทางการเมือง หรือ เป็นองค์ประกอบของสถาบันการปกครอง ที่มีจุดประสงค์เพื่อการพัฒนาความเป็นอยู่ภายในสังคมให้เป็นไปด้วยดีและมีประสิทธิภาพ
  2. หมายถึง ชุมชนทางการเมือง อันมีอาณาเขตอันมีพื้นที่ดินแดนที่แน่นอนและโจ่งแจ้ง โดยในพื้นที่นั้นมีประชาชนอาศัยอยู่ร่วมกันภายใต้การจัดปกครองโดยรัฐบาล และมีอำนาจอธิปไตยของตนเอง
  3. เป็นคำที่ใช้เรียกถึงหน่วยงานที่เป็นของของสถาบันการเมือง โดยมีเจ้าหน้าที่รัฐผู้มีหน้าที่ บริการ ควบคุม จัดการสังคมและประชาชนผ่านกฎระเบียบต่าง ๆ ที่ได้วางเอาไว้

องค์ประกอบที่สำคัญของรัฐ

1.ดินแดนที่มีอาณาเขตแน่นอน

สามารถระบุถึงอาณาเขตของสิ่งต่าง ๆ ได้อย่างแน่นอนไม่เพียงเฉพาะดินแดน ตัวอย่างเช่น พื้นดิน พื้นอากาศ และ พื้นน้ำ โดยดินแดนเหล่านั้นต้องเป็นสิ่งที่ประเทศต่าง ๆ ให้การยอมรับไม่ว่าจะเป็นการยอมรับโดยสนธิสัญญาหรือข้อเท็จจริงก็ตาม

2.ประชากร

หลักที่จะทำให้รัฐสามารถขับเคลื่อนและเดินหน้าต่อไปได้ก็คือ ประชากร เพราะรัฐกับประชาชนต่างล้วนมีประโยชน์และจุดม่งหมายร่วมกัน

3.รัฐบาล

องค์การหรือคณะบุคคลซึ่งสามารถใช้อำนาจโดยชอบธรรม เพื่อการปกครองประเทศ โดยประกอบไปด้วย ฝ่ายบริหาร ฝ่ายนิติบัญญัติ และฝ่ายตุลาการ

4.อำนาจอธิปไตย

การปกครองที่เด็ดขาดจำเป็นต้องพึ่งพาอำนาจสูงสุด เพื่อการปกครองประเทศที่สงบสุข และเพื่อช่วยให้รัฐสามารถดำเนินการ ทั้งในส่วนที่เกี่ยวกับการปกครองภายในและภายนอก ได้อย่างราบรื่น

รูปแบบของรัฐ

รูปแบบของรัฐจะขึ้นอยู่กับรูปแบบการปกครอง ของประมุขของรัฐ ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 รูปแบบ คือ

การปกครองแบบ ราชาธิปไตย และ แบบราชอาณาจักร

มหาชนรัฐ หรือ สาธารณรัฐ หากพิจารณาจากโครงสร้างของอำนาจรัฐ จะสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 รูปแบบ คือ

1.มัดรวม

เป็นนำรัฐมารวมตัวกัน ตั้งแต่ 2 รัฐขึ้นไป โดยมีรัฐบาลเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน และในแต่ละรัฐนั้นจะยังมีสภาพความเป็นรัฐอยู่ดังเดิม เพียงแต่อำนาจอธิปไตยของรัฐนั้น ๆ ที่มาอยู่รวมกัน จะถูกจำกัดตามข้อตกลงหรือข้อที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญเป็นที่ตั้ง

2.รัฐเดี่ยว

เป็นรัฐอันมีรัฐบาลกลางเป็นผู้ใช้อำนาจอธิปไตยทั้ง 3 อย่างประกอบไปด้วย บริหาร นิติบัญญัติ และ ตุลาการ

หน้าที่ของรัฐทั้ง 4 ประการ

ประกอบไปด้วย

  1. การเป็นหน่วยเดียวของสังคม ที่มีสิทธิในการใช้ความรุนแรงยามจำเป็นอย่างชอบธรรม เพื่อการจัดระเบียบทางสังคมที่ถูกต้อง
  2. ใช้อำนาจเพื่อการปกครองและควบคุมสังคมอย่างเป็นระเบียบ
  3. บริหารจัดการทรัพยากรภายในรัฐ ทั้งด้านการเก็บภาษีในด้านต่าง ๆ และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติให้คงอยู่สืบไป
  4. จัดการด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศให้มีความแน่นแฟ้นให้สามารถพึ่งพาซึ่งกันและกันได้