ความหมายของคำว่า ทักษะชีวิต

เพราะชีวิตของมนุษย์นั้นมีช่วงวัยที่จะต้องเผชิญกับการเจริญเติบโต มีหน้าที่บทบาทต่าง ๆ เข้ามาในชีวิตมากมาย รวมไปถึงการดิ้นรนเพื่อหาเลี้ยงชีพ อีกทั้งยังมีสถานการณ์ที่เป็นบวกเป็นลบกับชีวิตได้หลายหลาก ทักษะชีวิต จึงเป็นสิ่งที่มีความหมายความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง

อย่างน้อยควรจะต้องมีความสามารถขั้นพื้นฐาน เพื่อการปรับตัวนำไปสู่การเลือกเส้นทางชีวิตที่สอดคล้องและเหมาะสม พร้อมที่จะเผชิญกับปัญหาอันหลากหลาย โดยเฉพาะในสภาพสังคมปัจจุบัน อีกทั้งทักษะชีวิตยังถือเป็นการเตรียมพร้อม สำหรับสถานการณ์ในอนาคตข้างหน้าได้อย่างมั่นคงมากยิ่งขึ้น ดังนั้นมนุษย์จึงควรเรียนรู้ ได้รับการถ่ายทอดประสบการณ์ อบรม และควรมีการฝึกฝนอยู่เสมอ

คำว่าทักษะชีวิตนั้นได้มีการกำหนดนิยามเอาไว้แตกต่างกันในหลายผู้กำหนดนิยามและในหลายบริบท ซึ่งมีดังต่อไปนี้

  1. ความหมายของทักษะชีวิต  ที่หมายถึงความหมายในเชิงสังคมจิตวิทยา  อาจจะเป็นคุณประโยชน์ที่ช่วยให้สามารถเผชิญกับชีวิตประจำวัน และรองรับสถานการณ์ต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยเฉพาะการปรับตัว รองรับความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต
  2. ความหมายของทักษะชีวิต อันโยงถึงความสามารถส่วนบุคคล อันมีองค์ประกอบไปด้วยเรื่องของความรู้และเจตคติ ส่งเสริมประสิทธิภาพในการจัดการกับปัญหาของชีวิต อีกทั้งยังเป็นการฝึกฝนเพื่อรองรับปัญหาที่จะเกิดขึ้นในอนาคต  โดยทั่วไปแล้วทักษะเบื้องต้นจะเป็นในเรื่องความรู้ของบทบาทเรื่องเพศสภาพหญิงชาย การรักษาสุขภาพ การมีจริยธรรม การรู้เท่าทันอิทธิพลของสื่อ การมีจิตสำนึกรู้เท่าทันสิ่งแวดล้อม รู้ทันชีวิต และรู้จักการดูแลครอบครัว  สามารถรับมือกับปัญหาสังคมด้วยความคิดเชิงเหตุผล มีการตัดสินใจแก้ปัญหาได้อย่างสร้างสรรค์

นอกจากนี้ยังมีทักษะชีวิตที่เกี่ยวข้องกับความสำเร็จ ในอาชีพหน้าที่การงานซึ่งประกอบไปด้วยดังนี้

  1. ทักษะในการตัดสินใจ เพื่อการแก้ไขปัญหารอบตัว
  2. ทักษะในการบริหารการเงิน เช่นการขอความช่วยเหลือด้าน กู้ยืม สงเคราะห์ บริจาค วิธีการใช้บริการของสถาบันการเงิน การประเมินความน่าเชื่อถือทางด้านการเงิน วิธีการอดออมเก็บรักษาเงินของตนเอง และวิธีการแก้ปัญหารับมือภาระหนี้สินไปในทางที่สร้างสรรค์และถูกต้อง
  3. ทักษะทางสังคม ไม่ว่าจะเป็นการติดต่อสื่อสาร การเชื่อมมิตรสัมพันธ์ไมตรี การสร้างความสัมพันธ์ในที่ทำงาน การเข้าไปเคลียร์หรือช่วยจัดการแก้ไขความขัดแย้ง
  4. ทักษะด้านความสามารถในการทำงาน อาทิเช่นความมีวินัย การตรงต่อเวลา การแต่งกายที่เหมาะสม การวางตัวในสถานที่ปฏิบัติงาน การปรับตัวให้พร้อมจะทำหน้าที่ตามสายงานที่ได้รับมอบหมายได้อย่างเต็มที่
  5. ทักษะในเรื่องความรับผิดชอบต่อครอบครัว  เป็นทักษะที่สามารถใช้ในการดูแลและปกป้องคนในครอบครัวได้เป็นอย่างดี ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการเลี้ยงดูเด็ก การทำความเข้าใจกับบุคคลต่างเพศต่างวัย การตั้งครรภ์ การพร้อมเป็นที่ปรึกษา หรือเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับครอบครัว
  6. ทักษะในการดูแลสุขภาพ การออกกำลังกาย การจัดการกับสุขภาพจิต และการดูแลเรื่องอาหารการกินโภชนาการ
  7. ทักษะอันมีความเข้าใจเกี่ยวกับข้อกฎหมายเบื้องต้น  ไม่ว่าจะเป็นวิธีการปฏิบัติตามกฎระเบียบ การไม่ตกเป็นผู้กระทำผิดด้วยการกระทำผิด  การรู้วิธีการดำเนินเรื่องเอาผิด การปกป้องรักษาสิทธิประโยชน์ และสิทธิส่วนบุคคลของตน การรับรู้บทลงโทษและลักษณะการกระทำผิดด้านอาชญากรรม