ระบบนิเวศ คืออะไร ?

ทุกสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนโลก จะไม่สามารถอยู่ได้เลยหากไม่ได้มีการพึ่งพาทรัพยากรธรรมชาติ ไม่ว่าจะเป็น อากาศ น้ำ ดิน หรือ พืชพันธ์ ซึ่งสิ่งเหล่านี้แม้จะมีบทบาทที่แตกต่างกัน แต่เมื่อทุกสิ่งทุกอย่างมาอยู่ร่วมกันอย่างถูกที่ถูกเวลา ก็จะเกิดกลไกความสัมพันธ์เชิงระบบ จนกลายเป็นสถานที่ ที่เหมาะแก่การอยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิต เนื่องจากเกิดการหมุนเวียนถ่ายเทสารอาหารที่จำเป็นระหว่างกัน ซึ่งเรียกกันว่า ห่วงโซ่อาหาร

ระบบนิเวศน์ คืออะไร

ระบบนิเวศ หรือ Ecosystem คือ พื้นที่ที่หนึ่งซึ่งมีองค์ประกอบทางสังคมระหว่างสิ่งมีชีวิตกับสิ่งแวดล้อม โดยสองอย่างนี้จะมีการทำปฏิสัมพันธ์กันอย่างเป็นระบบ ไม่ว่าจะเป็น น้ำ ดิน อนินทรีย์ และ อากาศ โดยระบบนิเวศนี้จะไม่มีการกำหนดขอบเขตุว่าต้องมีขนาดพื้นที่เท่าไหร่ เพราะทุกอย่างขึ้นอยู่กับขนาดและจำนวนขององค์ประกอบในพื้นที่ว่ามีมากขนาดไหน

 องค์ประกอบของระบบนิเวศ มีอยู่ด้วยกันทั้งหมด 3 ปัจจัยคือ

1.ผู้บริโภค (consumer)

คือ สิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถสร้างอาหารเพื่อหล่อเลี้ยงตนเองได้ ส่วนใหญ่จะเป็นสัตว์ที่กินสิ่งมีชีวิตอื่นเป็นอาหารของตนเอง

2.ผู้ผลิต  (producer or autotrophic)

คือ สิ่งมีชีวิตที่มีความสามารถในการสร้างอาหารหล่อเลี้ยงตนเองได้ โดยส่วนใหญ่แล้วจะเป็นพืชที่มีคลอโรฟิลล์อยู่ในตัว

3.ผู้ย่อยสลายซาก (decomposer, saprotrophic,micro consumer หรือ osmotroph)

คือ สิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก ซึ่งไม่สามารถสร้างอาหารหล่อเลี้ยงตนเองได้  อาทิเช่น เห็ด รา หรือ แบคทีเรีย

 องค์ประกอบที่ไม่มีชีวิต มีอยู่ด้วยกันทั้งหมด 3 ปัจจัยคือ

1.สภาพภูมิอากาศ (climate regime)

เป็นปัจจัยทางกายภาพโดยมีอิทธิพลอย่างมากต่อสภาพแวดล้อม  อาทิเช่น แสง ความชื้น อุณหภูมิ อากาศ และพื้นผิวที่อยู่อาศัย (substrate) ซึ่งรวมกันแล้วเรียกว่า ปัจจัยจำกัด (limiting factors)

2.สารอนินทรีย์ (inorganic substances)

เป็นสารที่มีองค์ประกอบจากแร่ธาตุและสารอนินทรีย์  ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญที่อยู่ในเซลล์สิ่งมีชีวิต อาทิเช่น น้ำ ออกซิเจน  คาร์บอน และ คาร์บอนไดออกไซด์

3.สารอินทรีย์ (organic compound)

เป็นสารอินทรีย์ที่สิ่งมีชีวิตต้องใช้เพื่อดำรงอยู่รอด เช่น ไขมัน โปรตีน คาร์โบไฮเดรต รวมไปถึงซากสิ่งมีชีวิตที่ทับถมกันอยู่ในใต้ดิน

ความสำคัญของระบบนิเวศน์

ระบบนิเวศน์ เป็นสิ่งที่มีอิทธิพลต่อการดำรงอยู่ของสิ่งชีวิตทุกชนิด เช่น ความสัมพันธ์และการทำหน้าที่ร่วมกันระหว่าง ผู้ผลิต กับ ผู้บริโภค ในระบบนิเวศน์ ซึ่งส่งผลต่อการควบคุมทั้งการเพิ่มหรือลดจำนวนผลผลิตผลทางการเกษตร ไปจนถึงการควบคุมศัตรูพืช ซึ่งถ้าหากมีการเรียนรู้ระบบนิเวศอย่างเข้าใจ  ก็จะช่วยให้สามารถทำผลผลิตทางการเกษตรเพิ่มขึ้นได้ โดยมีการลงทุนน้อยลงหรือไม่ต้องเพิ่มอัตตราการลงทุนเพิ่ม  รวมถึงการจัดการทรัพยากรธรรมชาติไว้ใช้ได้อย่างสมดุลย์โดยไม่มีวันหมด  เพื่อความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติและการดำรงชีพ